Những con đường nhỏ hẹp ở làng quê sẽ vẫn mãi như vậy nếu không có những người dân tình nguyện hiến đất. Trong thời buổi “tấc đất, tấc vàng” nhưng ở nhiều địa phương, người dân sẵn sàng hiến hàng trăm mét vuông đất để làm đường, điều đó đã góp phần tạo nên những dấu ấn trong phát triển giao thông nông thôn.
Một góc thôn 3, xã Hoằng Lộc.
Nhà nước và Nhân dân cùng làm
Điều đầu tiên mà bà Lê Thị Yên, tổ trưởng tổ dân phố Phú Vinh Đông, xã Hoằng Hóa muốn chia sẻ với chúng tôi chính là sự đổi thay rõ nét trong diện mạo làng quê, khi những tuyến đường làng, ngõ xóm nay đã trở nên khang trang, sạch đẹp. Bà Yên kể: “Cách đây vài năm, tuyến đường trục chính của thôn chưa rộng rãi, sạch đẹp như bây giờ. Khi ấy, mong mỏi lớn nhất của bà con là có con đường mới thuận lợi để đi lại và sản xuất". Năm 2024, thực hiện Chỉ thị số 24-CT/TU ngày 12/7/2024 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về vận động Nhân dân hiến đất để đầu tư cải tạo, nâng cấp, chỉnh trang kết cấu hạ tầng, trọng tâm là hệ thống giao thông ở khu vực nông thôn, đô thị, địa phương đã triển khai dự án nâng cấp tuyến đường trục chính. Hưởng ứng chủ trương này, người dân trong thôn đã tự nguyện hiến đất, phối hợp giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện để mở rộng mặt đường từ 4 - 5m lên 7,5 - 8m, góp phần hình thành tuyến đường rộng rãi, thông thoáng như hiện nay.
Khi dự án được triển khai với chủ trương hợp lòng dân, phong trào hiến đất mở rộng đường đã nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng tích cực từ người dân. Tại tổ dân phố Phú Vinh Đông, 23 hộ dân đã tự nguyện hiến hơn 300m2 đất ở, 17 hộ hiến trên 1.000m2 đất nông nghiệp để phục vụ mở rộng tuyến đường. Nhiều gia đình còn chủ động tháo dỡ tường rào, cổng ngõ, chặt bỏ cây cối, hoa màu với tổng giá trị tài sản trên đất ước tính hơn 350 triệu đồng để bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công. Không chỉ những hộ trực tiếp hiến đất, các hộ dân khác trong khu dân cư cũng tự nguyện đóng góp kinh phí, ngày công hỗ trợ các gia đình dựng lại tường rào, cổng ngõ, thể hiện tinh thần đoàn kết, chung sức xây dựng quê hương.
Ông Lê Đình Bắc, một trong những hộ tự nguyện hiến 50m2 đất ở, 100m2 đất nông nghiệp cùng nhiều vật kiến trúc, cây cối trên đất để phục vụ công trình, chia sẻ: “Với tinh thần Nhà nước và Nhân dân cùng làm. Nhà nước đầu tư kinh phí nâng cấp đường, làm rãnh thoát nước, thảm nhựa để hình thành con đường mới; còn người dân chúng tôi sẵn sàng hiến một phần đất, công trình trên đất để đường được mở rộng, thông thoáng hơn. Có đường đẹp, không gian làng quê cũng khang trang, sạch sẽ và việc đi lại, sản xuất của bà con thuận tiện hơn".
Thôn miền núi Tượng Liên, xã Thạch Quảng có 252 hộ với 1.119 nhân khẩu, đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, từ năm 2025 đến nay, diện mạo nông thôn nơi đây đang từng bước đổi thay. Ông Nguyễn Danh Cường, bí thư chi bộ kiêm trưởng thôn Tượng Liên, cho biết: "Tuyến đường liên xã - cũng là trục giao thông chính đi qua địa bàn thôn dài khoảng 3km đang được Nhà nước đầu tư nâng cấp, mở rộng. Để có mặt bằng thi công, 63 hộ dân trong thôn đã tự nguyện hiến đất, trong đó hộ hiến nhiều nhất hơn 800m2, hộ ít nhất gần 20m2. Cùng với việc hiến đất, người dân còn chủ động di dời cây cối, vật kiến trúc trên đất, tạo điều kiện để tuyến đường từng bước hình thành, mở rộng từ khoảng 5m lên 7,5 - 8m, kèm hệ thống rãnh thoát nước. Dù đời sống còn khó khăn, nhưng khi xã và thôn tuyên truyền về lợi ích lâu dài của việc mở rộng đường giao thông, hầu hết các hộ đều đồng thuận. Bà con còn cùng nhau trồng cau, cây chuỗi ngọc dọc tuyến đường dài hơn 2km, góp phần tạo cảnh quan xanh cho làng quê. Tiếp nối chuyển biến tích cực đó, trong năm 2026, thôn dự kiến đổ bê tông tuyến đường liên thôn dài khoảng 300m và xây dựng sân thể thao cạnh nhà văn hóa với diện tích khoảng 1.000m2, từng bước hoàn thiện hạ tầng phục vụ đời sống văn hóa, sinh hoạt cộng đồng của người dân”.
“Cú huých” phát triển
Quy hoạch xây dựng và phát triển hạ tầng giao thông nông thôn đóng vai trò quan trọng trong xây dựng nông thôn hiện đại, gắn liền với quá trình đô thị hóa. Thanh Hóa là tỉnh có 65% dân số và trên 90% diện tích thuộc vùng nông thôn nên vấn đề này được tỉnh quan tâm chỉ đạo thực hiện sát sao. Đặc biệt, trong giai đoạn 2021-2025, phát triển hạ tầng giao thông đã trở thành tiêu chí quan trọng trong XDNTM. Toàn tỉnh đã xây dựng và nâng cấp hơn 3.598km đường giao thông nông thôn, trên 1.042km kênh mương, rãnh thoát nước, 339 công trình thủy lợi, 1.682km đường điện cùng 418 trạm biến áp và 1.052 nhà văn hóa thôn... Đáng chú ý, phong trào hiến đất, khơi dậy sức dân trong XDNTM tiếp tục trở thành điểm sáng ở nhiều địa phương. Người dân đã tự nguyện hiến gần 200ha đất, di dời, phá dỡ khoảng 700 nhà ở, tháo dỡ hơn 2.400 công trình tường rào, cổng nhà, sân và đóng góp trên 870.000 ngày công lao động, tạo nguồn lực quan trọng để hoàn thiện hạ tầng, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất và đời sống.
Đường giao thông dẫn về thôn Hà Thái, xã Hoằng Hóa được xây dựng khang trang.
Từ đó, những “đại lộ" làng với hạ tầng kỹ thuật ngày càng đồng bộ, hiện đại cũng dần xuất hiện nhiều hơn ở các vùng quê, trở thành “cú huých” quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Ô tô con, xe tải chở hàng có thể thuận tiện đến tận cổng nhà, ra thẳng các cánh đồng liên kết sản xuất nông sản, tới các khu trang trại, cơ sở dịch vụ hay khu, cụm công nghiệp. Hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ không chỉ rút ngắn khoảng cách đi lại, giảm chi phí vận chuyển, mà còn mở ra cơ hội kết nối thị trường, thúc đẩy sản xuất hàng hóa, từng bước làm thay đổi diện mạo và nhịp sống của nông thôn hôm nay.
Trong nhiệm kỳ phát triển mới, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được xác định là 1 trong 3 khâu đột phá, trong đó hạ tầng giao thông giữ vai trò then chốt, cùng với hạ tầng khu kinh tế, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, hạ tầng khu vực miền núi, hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, hạ tầng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và hạ tầng du lịch. Trong tổng thể đó, giao thông nông thôn tiếp tục được quan tâm đầu tư, phát triển theo hướng đồng bộ, hiện đại. Để thực hiện hiệu quả mục tiêu này, bên cạnh nguồn lực đầu tư của Nhà nước, sự đồng thuận và chung tay góp sức của người dân giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Chính tinh thần tự nguyện hiến đất, đóng góp công sức, kinh phí của người dân đã trở thành nguồn lực quan trọng, góp phần mở rộng những tuyến đường làng, tạo động lực để nhiều vùng quê từng bước chuyển mình, tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện đại, văn minh và đáng sống.