Hạt nhân cảng nước sâu, động lực bứt phá kinh tế biển
Với lợi thế tự nhiên hiếm có, nằm ở phía Nam Vịnh Bái Tử Long, khu vực Con Ong - Hòn Nét được bao bọc bởi hệ thống đảo, tạo nên vùng nước sâu, kín gió, ít chịu tác động của sóng lớn. Đây là điều kiện lý tưởng để phát triển cảng nước sâu quy mô lớn, có khả năng tiếp nhận tàu container đến 100.000 tấn và tàu hàng rời lên tới 200.000 tấn. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang có xu hướng dịch chuyển, nhu cầu về các cảng trung chuyển quy mô lớn, có khả năng kết nối trực tiếp với các tuyến vận tải quốc tế ngày càng gia tăng, lợi thế này càng trở nên đặc biệt quan trọng.
Lãnh đạo Sở Xây dựng và Viện Hàng hải Đông Bắc (NMI - Hoa Kỳ) ký bản ghi nhớ hợp tác chiến lược cảng Con Ong - Hòn Nét và sáng kiến hàng hải Quảng Ninh.
Nhận diện rõ tiềm năng đó, Quảng Ninh đã xác định Cảng Con Ong - Hòn Nét là hạt nhân cốt lõi trong chiến lược phát triển kinh tế biển, đồng thời là một trong những dự án động lực nhằm hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”. Trong các cuộc làm việc gần đây với nhà đầu tư, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu, xác định rõ phạm vi, ranh giới khu vực mặt nước trước bến, đảm bảo các điều kiện kỹ thuật cho tàu trọng tải lớn quay trở, neo đậu an toàn. Các thông số như độ sâu luồng tàu, bán kính quay trở, vùng neo đậu… phải được tính toán kỹ lưỡng, phù hợp với tiêu chuẩn tiếp nhận tàu siêu trường, siêu trọng theo quy hoạch cảng biển quốc gia.
Đồng chí Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: Quảng Ninh xác định kinh tế biển là một trong những động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững. Trong đó, Cảng Con Ong - Hòn Nét giữ vai trò then chốt, là nền tảng để hình thành hệ sinh thái kinh tế biển đa ngành, hiện đại và hội nhập quốc tế. Bởi vậy, việc đầu tư phát triển cảng không chỉ nhằm nâng cao năng lực logistics mà còn tạo ra không gian phát triển mới, thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
Hoạt động bốc xếp, vận chuyển hàng hóa tại khu vực cảng Con Ong - Hòn Nét.
Không chỉ dừng lại ở quy mô cảng biển, định hướng phát triển khu vực Con Ong - Hòn Nét được đặt trong tổng thể kết nối hạ tầng liên vùng. Khu vực này có lợi thế lớn khi nằm trên trục giao thông chiến lược gồm QL18, hệ thống cao tốc Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái, sân bay quốc tế Vân Đồn và trong tương lai là tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái. Sự kết nối đồng bộ này cho phép hình thành chuỗi logistics khép kín từ cảng biển đến các trung tâm sản xuất, tiêu thụ, qua đó giảm chi phí vận tải và nâng cao hiệu quả khai thác.
Đặc biệt, việc Quảng Ninh chủ động mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế trong lĩnh vực hàng hải đã mở ra hướng đi mới trong phát triển cảng biển. Mới đây, Sở Xây dựng Quảng Ninh và Viện Hàng hải Đông Bắc (NMI) đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác (MOU), mở ra nhiều nội dung phối hợp nghiên cứu, đầu tư và phát triển mới. Trong đó, một trong những nội dung trọng tâm của hợp tác là nghiên cứu các giải pháp bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế biển bền vững, gắn với bảo tồn giá trị di sản Vịnh Hạ Long. Các nội dung gồm bảo vệ môi trường vịnh; tái sử dụng trầm tích, lấn biển hợp lý; bảo tồn đa dạng sinh học; phát triển hệ thống cảng xanh; xây dựng lộ trình logistics phát thải thấp và cung cấp điện bờ cho tàu. Ngoài ra, hai bên sẽ phối hợp xúc tiến đầu tư quốc tế nhằm thu hút các nguồn lực chất lượng cao vào lĩnh vực cảng biển và logistics. Theo thỏa thuận, Viện Hàng hải Đông Bắc sẽ chủ động nghiên cứu, tự bố trí kinh phí và chịu rủi ro trong quá trình triển khai các nội dung hợp tác. Bản ghi nhớ có hiệu lực trong 3 năm và có thể gia hạn theo thỏa thuận giữa các bên.
Ông Eric R. Dawicki, Chủ tịch, Giám đốc Viện Nghiên cứu Hàng hải Đông Bắc (NMI) đề nghị được nghiên cứu đầu tư xây dựng Cảng Con Ong - Hòn Nét.
Theo ông Eric R. Dawicki, Chủ tịch Viện Hàng hải Đông Bắc (NMI), khu vực Con Ong - Hòn Nét hội đủ các điều kiện để phát triển thành cụm cảng nước sâu hiện đại, có khả năng phục vụ các tuyến vận tải biển quốc tế khu vực phía Bắc, đồng thời có tiềm năng trở thành trung tâm hàng hải quan trọng trong tương lai, góp phần tăng cường kết nối của Việt Nam với chuỗi thương mại toàn cầu. Việc hợp tác với Quảng Ninh là cơ hội tuyệt vời để NMI đóng góp vào sự phát triển của cảng biển thông minh và bảo vệ môi trường biển. Với năng lực và kinh nghiệm, NMI sẽ đem đến những giải pháp đột phá về cảng thông minh, chuyển đổi số trong ngành hàng hải và phát triển các biện pháp bảo vệ môi trường bền vững.
Ông Đỗ Xuân Điệp, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, việc ký kết các thỏa thuận hợp tác nghiên cứu, đầu tư không chỉ giúp Quảng Ninh tiếp cận các mô hình quản lý cảng tiên tiến, mà còn tạo cơ sở để xây dựng một cảng biển hiện đại, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Đây là cơ hội lớn để tỉnh Quảng Ninh vươn ra biển lớn và thu hút nguồn lực đầu tư từ các đối tác quốc tế.
Kiến tạo đô thị cảng xanh, thông minh và bền vững
Điểm khác biệt trong định hướng phát triển Cảng Con Ong - Hòn Nét so với nhiều dự án cảng biển khác chính là tầm nhìn tích hợp, hướng tới xây dựng một đô thị cảng xanh, thông minh và bền vững. Đây không chỉ là nơi diễn ra hoạt động bốc xếp, vận chuyển hàng hóa mà còn là trung tâm hội tụ của các ngành kinh tế biển, từ logistics, công nghiệp sạch đến dịch vụ thương mại, du lịch cao cấp.
Hiện tổng công suất khai thác khu neo đậu chuyển tải tại khu vực Cảng Con Ong - Hòn Nét đạt khoảng 76,64 triệu tấn/năm.
Theo định hướng quy hoạch, khu vực Cẩm Phả và Cửa Ông sẽ được phát triển đồng bộ với cảng, tối ưu hóa việc sử dụng đất và mặt nước. Các phân khu chức năng được bố trí khoa học, bao gồm khu bến cảng, khu hậu cần logistics, khu công nghiệp phụ trợ, khu đô thị dịch vụ… tạo thành một hệ sinh thái kinh tế khép kín. Mô hình này không chỉ nâng cao hiệu quả khai thác cảng, mà còn tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế địa phương.
Đáng chú ý, yếu tố “xanh” được đặt ở vị trí trung tâm trong toàn bộ quá trình quy hoạch và phát triển. Các giải pháp như sử dụng năng lượng sạch, phát triển hệ thống cảng xanh, giảm phát thải trong hoạt động logistics, triển khai hệ thống cung cấp điện bờ cho tàu biển… sẽ được áp dụng nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường. Đồng thời, các phương án bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long và khu vực lân cận cũng được nghiên cứu kỹ lưỡng, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn di sản.
Việc phát triển Cảng Con Ong - Hòn Nét được coi là "cực tăng trưởng" mới, giúp tối ưu hóa hệ thống cảng biển của tỉnh Quảng Ninh và khu vực phía Bắc.
Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong thu hút đầu tư, việc định hướng phát triển cảng theo mô hình xanh, bền vững sẽ giúp Quảng Ninh gia tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Đây cũng là xu thế tất yếu của ngành hàng hải toàn cầu, khi các quốc gia đang hướng tới giảm phát thải và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng cảng thông minh cũng được xác định là một trong những trụ cột quan trọng. Các giải pháp như hệ thống cộng đồng cảng, mô hình “song sinh số”, tối ưu hóa điều phối giao thông tàu thuyền… sẽ giúp nâng cao hiệu quả vận hành, giảm thời gian chờ đợi và chi phí cho doanh nghiệp. Đây là bước đi phù hợp với xu thế chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trong lĩnh vực logistics và hàng hải.
Thực tế cho thấy, sự kết hợp giữa cảng biển hiện đại, đô thị cảng xanh và hệ sinh thái kinh tế biển đồng bộ sẽ tạo ra động lực lan tỏa mạnh mẽ. Không chỉ thúc đẩy phát triển kinh tế tại Cẩm Phả, Cửa Ông, dự án còn góp phần nâng tầm vị thế của Quảng Ninh trong khu vực, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của cả nước.
Trong chiến lược dài hạn, Quảng Ninh đặt mục tiêu đưa Cảng Con Ong - Hòn Nét trở thành một trong những cảng biển hiện đại hàng đầu Việt Nam, có khả năng cạnh tranh với các cảng lớn trong khu vực. Đây sẽ là cửa ngõ giao thương quan trọng, kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải quốc tế, góp phần rút ngắn thời gian và chi phí vận chuyển hàng hóa, nâng cao hiệu quả của chuỗi cung ứng.
Với tầm nhìn chiến lược, cách tiếp cận bài bản và sự đồng hành của các nhà đầu tư trong nước, quốc tế, Cảng Con Ong - Hòn Nét đang từng bước xác lập vị thế mới trên bản đồ hàng hải. Khi hoàn thiện, nơi đây không chỉ là động lực tăng trưởng mới của Quảng Ninh, mà còn là biểu tượng cho mô hình phát triển kinh tế biển hiện đại, xanh và bền vững trong kỷ nguyên hội nhập.