“Để chuyển đổi từ giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang giao thông xanh cần sự tham gia của người dân - doanh nghiệp - chính quyền” - đó là chia sẻ của ông Cung Trọng Cường, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Huế .
Theo ông Cung Trọng Cường, thời gian gần đây, thành phố Huế đã phối hợp cùng các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp triển khai nhiều dịch vụ xe taxi điện, grab xích lô, xe đạp công cộng... nhằm gia tăng các thiết chế giao thông theo hướng giảm phương tiện giao thông cá nhân, hướng đến xây dựng đô thị xanh, đô thị sinh thái.
Chia sẻ về định hướng của thành phố Huế trong chuyển đổi giao thông xanh, ông Cung Trọng Cường cho biết, chuyển đổi năng lượng xanh trong ngành giao thông vận tải là định hướng lớn của thành phố trong tiến trình hiện đại hóa và bền vững ngành giao thông và bắt kịp với xu hướng, trình độ phát triển của thế giới, hướng đến phát thải ròng khí nhà kính về “0” vào năm 2050. Cùng với khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng, giảm phương tiện cá nhân, UBND thành phố đã ban hành kế hoạch chuyển đổi sang sử dụng ô tô điện đối với các tuyến vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và xe khách nội tỉnh trên địa bàn thành phố giai đoạn 2025 - 2030.
Theo kế hoạch, từ năm 2025, 100% xe buýt đầu tư mới, thay thế phải sử dụng điện, năng lượng xanh. Từ năm 2025 - 2030, 60% phương tiện taxi hoạt động kinh doanh trên địa bàn thành phố sử dụng ô tô điện; 30% phương tiện hoạt động kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng đầu tư mới, thay thế sử dụng ô tô điện. Cùng với đó, thành phố đặt mục tiêu hoàn thiện hệ thống hạ tầng trạm sạc cho xe ô tô điện trên phạm vi toàn thành phố nhằm đáp ứng nhu cầu sạc điện cho xe ô tô điện của các cá nhân, tổ chức tham gia giao thông.
Trên cơ sở định hướng của thành phố, Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Huế đã tập trung vào các hoạt động nghiên cứu, tư vấn chính sách về giao thông bền vững, giao thông công cộng thân thiện với môi trường; tổ chức hội thảo, diễn đàn khoa học để kết nối chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp; đề xuất lộ trình chuyển đổi giao thông xanh gắn với cam kết giảm phát thải. Trong đề xuất xây dựng chính sách, Viện cũng ưu tiên đề xuất phát triển giao thông công cộng xanh; giảm phụ thuộc phương tiện cá nhân, nhất là xe máy sử dụng nguyên liệu hóa thạch; tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng ưu tiên người đi bộ, xe đạp.
Viện cũng phối hợp với các đơn vị liên quan để triển khai các mô hình thí điểm và khuyến khích phương tiện xanh như mô hình xe đạp đô thị (SmartBike Huế) giúp hình thành thói quen di chuyển ngắn không phát thải; phối hợp xây dựng mô hình “Grab xích lô” phục vụ du lịch và đô thị, đặc biệt trong khu di sản, giảm ô nhiễm và tiếng ồn. Những mô hình này mang tính thử nghiệm xã hội, tạo tiền đề cho việc chuyển đổi hành vi người dân.
Các hoạt động quảng bá du lịch bằng xe đạp tạo hiệu ứng tích cực trong cộng đồng. Ảnh: Đình Hoàng
Hiện nay, Viện đang cùng với các đơn vị liên quan xúc tiến mô hình thuyền du lịch sử dụng động cơ điện nhằm giảm phát thải ra môi trường, đồng thời, thúc đẩy giao thông đường thủy theo hướng xanh hóa, góp phần giảm tải cho giao thông đường bộ, tăng thêm trải nghiệm cho sản phẩm du lịch. Viện cũng đang phối hợp với các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp nghiên cứu đề xuất nhiều mô hình thí điểm giao thông xanh trong thời gian tới.
Chuyển đổi giao thông xanh: Bắt đầu từ nhận thức, hành vi
Theo Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Huế Cung Trọng Cường, trong quá trình thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh, cũng vẫn còn những rào cản. Một trong những rào cản lớn nhất trong tiến trình chuyển đổi sang giao thông xanh là nhận thức và hành vi. Ngoài ra, hạ tầng và vốn đầu tư cũng tác động rất lớn. Dù vậy, hạ tầng có thể đầu tư, chi phí có thể phân kỳ, nhưng nếu người dân và doanh nghiệp chưa sẵn sàng tiếp cận, thay đổi cách thức di chuyển thì sẽ khó chuyển đổi từ giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang giao thông xanh.
Vì thế, việc tuyên truyền thay đổi nhận thức, hay xây dựng các mô hình thí điểm sẽ làm cơ sở quan trọng tạo nên trải nghiệm thực tế của người dân, từ đó tạo nên những chuyển đổi trong hành vi, nhận thức. Cùng với đó, thành phố cần tổ chức các chiến dịch truyền thông đến người dân và doanh nghiệp về lộ trình, chính sách, tác dụng tích cực và lợi ích của việc chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng hóa thạch sang ô tô điện.
Người dân Huế đổ xăng cho xe máy
Ngoài ra, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách để thực hiện chuyển đổi; xây dựng và ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích, ưu tiên tạo điều kiện cho doanh nghiệp vận tải đầu tư, chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng hóa thạch sang ô tô điện cũng cần được quan tâm.
Bên cạnh đó, thành phố cũng cần ưu tiên những giải pháp như điều chỉnh lại hạ tầng giao thông theo hướng ưu tiên phương tiện xanh, cụ thể là phát triển làn xe đạp, không gian đi bộ an toàn và hạ tầng hỗ trợ giao thông điện là giải pháp có thể triển khai nhanh, chi phí không quá lớn nhưng tạo tác động trực tiếp đến hành vi đi lại của người dân. Khi hạ tầng được điều chỉnh đúng hướng, các phương tiện xanh sẽ có không gian vận hành thuận lợi hơn. Người dân bắt đầu thấy đi xe điện, xe đạp không bất tiện; doanh nghiệp cũng sẽ nhận ra những cơ hội đầu tư, lúc đó giao thông xanh sẽ trở thành lựa chọn hàng đầu của người dân, doanh nghiệp.