Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia Trịnh Hồng Việt cho biết, xu hướng giao thông xanh hóa, điện hóa đang đặt ra mối quan hệ chặt chẽ giữa phát triển hạ tầng giao thông tĩnh với quy hoạch đô thị và kiến trúc công trình. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy nhiều chung cư, khu dân cư vẫn đang áp dụng các giải pháp tình thế như cấm gửi, cấm sạc xe điện hoặc để người dân tự phát đấu nối điện, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Theo ông Trịnh Hồng Việt, cần chuyển từ tư duy “cấm đoán” sang cách tiếp cận quản lý rủi ro trên cơ sở khoa học và thực tiễn, đồng thời nghiên cứu đồng bộ các giải pháp quy hoạch, kỹ thuật và vận hành nhằm bảo đảm an toàn cho hệ thống trạm sạc trong đô thị và khu dân cư. Các nội dung thảo luận tại hội thảo sẽ được tổng hợp, báo cáo Bộ Xây dựng nhằm phục vụ quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách và tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến phát triển hạ tầng xanh, sử dụng năng lượng sạch.
Tại hội thảo, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng Nguyễn Hữu Tiến nhận định, quá trình chuyển đổi sang giao thông điện hóa tại Việt Nam đang diễn ra nhanh chóng, kéo theo số lượng phương tiện sử dụng năng lượng sạch gia tăng mạnh tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, tốc độ phát triển này hiện vượt đáng kể khả năng thích ứng của hệ thống hạ tầng kỹ thuật và công tác quản lý đô thị.
Quang cảnh hội thảo
Theo ông Nguyễn Hữu Tiến, việc phát triển giao thông xanh không chỉ là câu chuyện thay đổi công nghệ phương tiện mà còn liên quan trực tiếp đến quy hoạch đô thị, tổ chức không gian công trình, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý vận hành và bảo đảm an toàn PCCC. Đây là những yếu tố đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình xây dựng đô thị hiện đại, bền vững và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ cũng như nhu cầu xã hội.
Nhiều ý kiến tại hội thảo cũng cho rằng, trong bối cảnh phương tiện điện phát triển mạnh, hạ tầng bến bãi, khu vực đỗ xe và hệ thống trạm sạc tại các đô thị đang đứng trước áp lực rất lớn. Đại diện Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng, quá trình chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện là xu thế tất yếu của giao thông xanh, song cũng tạo ra không ít thách thức đối với hệ thống hạ tầng đô thị, đặc biệt là hạ tầng giao thông tĩnh.
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế tại hội thảo, TS.KTS Nguyễn Tất Thắng, Chuyên gia cao cấp Viện Kiến trúc Quốc gia cho rằng, chuyển đổi năng lượng xanh trong lĩnh vực giao thông không đơn thuần là thay đổi phương tiện mà đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, cơ chế quản lý và hệ thống tiêu chuẩn an toàn.
Thông qua việc phân tích mô hình phát triển hạ tầng xe điện tại nhiều quốc gia, TS.KTS Nguyễn Tất Thắng cho biết, các nước đi trước đều đặc biệt chú trọng tổ chức mạng lưới trạm sạc, tích hợp hạ tầng năng lượng với không gian đô thị, đồng thời xây dựng hệ thống kiểm soát rủi ro và tiêu chuẩn an toàn vận hành chặt chẽ. Từ kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam cần có cách tiếp cận chủ động hơn trong quy hoạch và phát triển hạ tầng xe điện nhằm bảo đảm sự đồng bộ giữa mục tiêu chuyển đổi xanh với yêu cầu an toàn và phát triển bền vững lâu dài.
Vấn đề bảo đảm an toàn PCCC đối với hệ thống trạm sạc xe điện cũng được nhiều chuyên gia đặc biệt quan tâm. Thượng tá, Tiến sĩ Trần Tiến Minh, Phó Trưởng phòng Thẩm duyệt về PCCC, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (Bộ Công an) cho rằng cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông minh nhằm phát hiện sớm nguy cơ cháy thông qua các thiết bị giám sát nhiệt độ, hình ảnh và hệ thống cảnh báo khí độc kết nối liên tục với trung tâm giám sát.
Theo Thượng tá Trần Tiến Minh, hệ thống chữa cháy tự động sprinkler cần được trang bị và duy trì hoạt động thường xuyên để tăng khả năng làm mát, ngăn cháy lan và xử lý nhanh sự cố. Bên cạnh đó, khu vực sạc xe điện cần có giải pháp ngăn cháy lan sang các khu vực xung quanh, đồng thời trang bị hệ thống hút khói, thông gió và thiết bị ngắt điện khẩn cấp nhằm bảo đảm an toàn trong vận hành.
Cùng quan điểm này, Thượng tá Phan Anh, Phó Trưởng khoa Phòng cháy, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy cho rằng công tác phòng ngừa cháy tại các cơ sở sạc xe điện đòi hỏi cách tiếp cận theo hướng kỹ thuật hệ thống, trong đó các giải pháp về thiết kế an toàn, điều khiển sạc, phát hiện bất thường theo thời gian thực, quy trình vận hành và khả năng ứng phó khẩn cấp cần được triển khai đồng bộ.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Đức Vinh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển trạm sạc toàn cầu V-Green cho biết, trong quá trình triển khai thực tế tại các khu đô thị, chung cư và trung tâm thương mại, doanh nghiệp đang gặp không ít khó khăn liên quan đến tiêu chuẩn kỹ thuật, nguồn điện và cơ chế vận hành hệ thống trạm sạc.
Theo ông Nguyễn Đức Vinh, cần sớm nghiên cứu, ban hành hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn riêng về PCCC đối với khu vực trạm sạc phù hợp với từng loại hình công trình. Đồng thời, cần có giải pháp về nguồn điện dự phòng cũng như cơ chế hỗ trợ kéo nguồn điện riêng nhằm bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, đáp ứng nhu cầu sử dụng ngày càng gia tăng.
Bên cạnh đó, việc cho phép áp dụng linh hoạt các loại trụ sạc với công suất khác nhau tùy theo điều kiện từng công trình cũng được xem là giải pháp cần thiết nhằm bảo đảm hiệu quả khai thác và an toàn vận hành lâu dài.
Các chuyên gia nhận định, phát triển giao thông xanh không chỉ là bài toán thay đổi phương tiện mà còn đòi hỏi sự đồng bộ giữa quy hoạch đô thị, tiêu chuẩn kỹ thuật, hệ thống hạ tầng giao thông tĩnh và giải pháp bảo đảm an toàn. Nếu hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hạ tầng PCCC, không được xây dựng đồng bộ ngay từ đầu, tốc độ gia tăng nhanh của phương tiện điện trong thời gian tới có thể tạo ra nhiều áp lực đối với đô thị.
Trong khuôn khổ hội thảo, phiên thảo luận mở với chủ đề “Xe điện trong chung cư – giải pháp an toàn hay cần thay thế bằng kiểm soát rủi ro?” đã thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia và doanh nghiệp. Các ý kiến đều cho rằng cần xây dựng cách tiếp cận phù hợp hơn, chuyển từ tư duy “cấm đoán” sang “quản lý rủi ro” trên cơ sở khoa học, thực tiễn và phù hợp với xu thế phát triển giao thông xanh hiện nay.
Phát biểu bế mạc hội thảo, Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc Việt Nam Phạm Thị Thanh Huyền nhấn mạnh, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, vận hành và an toàn. Những nội dung trao đổi tại hội thảo đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, từ quy hoạch đô thị, phát triển hạ tầng giao thông tĩnh, công nghệ trạm sạc, yêu cầu PCCC đến kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai tại Việt Nam.
Theo bà Phạm Thị Thanh Huyền, giá trị lớn nhất của hội thảo không chỉ nằm ở các trao đổi chuyên môn mà còn ở việc tạo diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp nhằm cùng tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề mới phát sinh trong quá trình phát triển đô thị hiện đại, xanh và bền vững.