Toàn cảnh Hội thảo
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật công nghiệp tàu thủy Việt Nam (VISIA) cho biết, kinh tế biển được xác định là một trong những không gian phát triển chiến lược của đất nước. Với các lĩnh vực như: Công nghiệp đóng tàu, cơ khí biển, logistics kỹ thuật và công nghiệp phụ trợ, yêu cầu đặt ra hiện không chỉ là nâng cao năng lực sản xuất, đó còn là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, công nghệ, đào tạo và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái ngành có năng lực cạnh tranh cao hơn.
PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật công nghiệp tàu thủy Việt Nam (VISIA) phát biểu tại Hội thảo
Theo ông Khiêm, ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển khó khăn. Tuy vậy, đội ngũ doanh nghiệp, kỹ sư, chuyên gia và người lao động của ngành luôn giữ được tinh thần nghề nghiệp, năng lực kỹ thuật và khát vọng đóng góp cho sự phát triển công nghiệp và kinh tế biển của Việt Nam.
"Thực tế cho thấy, Việt Nam còn nhiều doanh nghiệp và cơ sở kỹ thuật có năng lực trong các lĩnh vực đóng tàu, cơ khí, tự động hóa, logistics và công nghiệp hỗ trợ.
Lãnh đạo SBIC tặng hoa và chụp ảnh lưu niệm cùng các diễn giả có bài tham luận tại Hội thảo
Đây là nền tảng quan trọng để ngành tiếp tục tái cấu trúc, đổi mới công nghệ và tìm kiếm không gian phát triển mới trong thời gian tới", Chủ tịch Visia nói và cho rằng, hiện tại, điều quan trọng không chỉ là phát triển từng doanh nghiệp riêng lẻ, mà là từng bước hình thành được tinh thần liên kết, hợp tác và cùng phát triển.
Trong bài tham luận trình bày tại Hội thảo, ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Công nghiệp Tàu thủy (SBIC), Ủy viên VISIA cho biết, Kết luận số 18-KL/TW năm 2026 của Hội nghị Trung ương 2 tiếp tục khẳng định mạnh mẽ hơn vai trò của ngành đóng tàu khi xác định đây là “công nghiệp nền tảng quốc gia”, đã cho thấy bước chuyển rất quan trọng tư duy phát triển về vai trò kinh tế biển, công nghiệp hóa, tự chủ công nghệ, logistics và an ninh quốc gia của lĩnh vực này.
“Nếu trước đây ngành đóng tàu chủ yếu được nhìn nhận ở góc độ sản xuất công nghiệp chuyên ngành, thì nay ngành này được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia với vai trò là ‘xương sống công nghiệp biển’. Một quốc gia có ngành đóng tàu mạnh sẽ góp phần trực tiếp nâng cao năng lực bảo đảm chủ quyền biển đảo, chủ động hơn về vận tải biển, giảm phụ thuộc vào thị trường nước ngoài, tiết giảm đáng kể chi phí logistics, là mắt xích quan trọng trong chuỗi phát triển kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng toàn cầu” ông Nguyễn Tiến Đạt khẳng định.
Phó TGĐ SBIC Nguyễn Tiến Đạt có bài tham luận tại Hội thảo
Cũng theo nhìn nhận của Phó TGĐ SBIC, vị trí của ngành đóng tàu Việt Nam hiện nay nằm ở giao điểm của ba trục chiến lược: kinh tế-logistics-an ninh quốc gia. Phát triển ngành đóng tàu hoàn toàn có thể trở thành một cực tăng trưởng mới, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu đưa Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Tiến Đạt cũng thừa nhận, trong nhiều năm, ngành đóng tàu Việt Nam từng đối mặt với không ít khó khăn như năng lực tài chính hạn chế, công nghệ chưa đồng bộ, công nghiệp hỗ trợ yếu, thị trường thiếu ổn định và sản xuất còn manh mún. Nhiều cơ sở đóng tàu chưa hình thành được chuỗi sản xuất quy mô lớn, tỷ lệ nội địa hóa thấp, sức cạnh tranh quốc tế còn hạn chế. Sau gần ba thập kỷ vật lộn với khó khăn, suy thoái, đến nay, theo ông Đạt, cùng với sự quyết liệt để tái cơ cấu SBIC và những quyết sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước và các Bộ, ngành, ngành đóng tàu Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng kể như tham gia đóng tàu kỹ thuật cao, tàu xanh và tự chủ đóng mới tàu quân sự hiện đại, dù vẫn đối mặt với khó khăn tài chính và thách thức công nghệ đưa Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia có năng lực đóng tàu hàng đầu thế giới.
“Ngành công nghiệp đóng tàu không chỉ là một ngành sản xuất thuần túy, mà đang trở thành công cụ quyền lực quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và bất ổn toàn cầu hiện nay cũng như làm chủ chuỗi cung ứng logistics và giảm chi phí logistics một cách bền vững, đồng thời nếu được quan tâm hỗ trợ và tháo gỡ thì ngành đóng tàu có thể tham gia đóng góp vào thúc đẩy tăng trưởng GDP quốc gia thông qua hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu,” ông Đạt kiến nghị.
Chung quan điểm, ông Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) cho rằng, ngành công nghiệp đóng tàu vốn được coi là xương sống, là bệ đỡ hạ tầng cho kinh tế biển.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia sự thật phân tích, trong xu hướng phát triển toàn cầu, công nghiệp đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của các quốc gia biển. Với lợi thế không gian ven biển rộng lớn và vị trí giao thương quốc tế thuận lợi, Việt Nam có điều kiện phát triển nhiều ngành công nghiệp chiến lược như công nghiệp năng lượng biển, công nghiệp đóng tàu, cơ khí biển, công nghiệp logistics, công nghiệp chế biến và công nghiệp công nghệ biển.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia sự thật trình bày tham luận
Cũng tại Hội thảo, diễn giả đến từ Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho biết Bộ Xây dựng đã hoàn thiện và trình Chính phủ đề án nâng cao năng lực các doanh nghiệp đóng tàu trong nước, trong đó đã đề xuất nhiều chính sách tài chính, thuế, phí, quy hoạch để phát triển ngành công nghiệp tàu thủy, đồng thời cho biết thêm: Hiện, Bộ Luật Hàng hải và Luật Giao thông đường thủy đang được sửa đổi, trong đó bổ sung một số quy định mới trong Luật như: chính sách ưu đãi về thuế, phí, đầu tư cho doanh nghiệp đóng tàu; thu hút nguồn lực trong và ngoài nước tham gia phát triển công nghiệp tàu thủy; ưu tiên sử dụng sản phẩm công nghiệp tàu thủy sản xuất trong nước.
Gợi mở về vấn đề kinh tế biển trong chiến lược tăng trưởng mới của Việt Nam và yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, nguyên Bí thư Thành ủy Hải Phòng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an đánh giá, phát triển kinh tế biển trong giai đoạn mới không chỉ gắn với hạ tầng và công nghiệp truyền thống, mà còn gắn với việc hình thành hệ sinh thái công nghệ biển hiện đại, hạ tầng dữ liệu biển số và các mô hình quản trị biển thông minh.
Các doanh nghiệp đóng tàu cần tăng cường liên kết, chia sẻ thông tin thị trường, hợp tác công nghệ và từng bước hình thành mạng lưới phối hợp theo chuỗi giá trị, sẽ góp phần tạo điều kiện để đơn vị từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp và kinh tế biển trong giai đoạn mới,” Thượng tướng Nguyễn Văn Thành góp ý thêm.